จดหมายเหตุ ลา ลูแบร์ ฉบับนี้ ลา ลูแบร์  ได้พรรณนาถึงกรุงศรีอยุธยาไว้อย่างกว้างขวาง มีข้อความเป็นประโยชน์ชัดเจน ทั้งด้านเศรษฐกิจ การกินอยู่ การแต่งงาน ขนบธรรมเนียม ประเพณีต่างๆ ตลอดจนเรื่องราวทั่วๆ ไป

ไม่เฉพาะแต่เท่านี้ ลา ลูแบร์ ยังวิพากษ์วิจารณ์ไปถึงการเมืองปกครองในสมเด็จพระนารายณ์ ไว้มากมายหลายเรื่อง จะถูกผิดอย่างไร เป็นเรื่องของนักประวัติศาสตร์ที่จะใช้วิจารณญาณใคร่ครวญ ไตร่ตรองตามกำลังปัญญาของตน

จากจดหมายเหตุนี้จะเห็นได้ว่า ลา ลูแบร์ เป็นคนฉลาด มีความสามารถหลากหลาย ยากจะหาคนไทยในสมัยนั้นเทียบเคียงได้ แต่ถึงอย่างไรก็ตามจากการที่ลาลูแบร์อยู่ในกรุงศรีอยุธยาแค่เพียง 3 เดือน 6 วันเท่านั้น หนังสือของเขามิใช่จะถูกเสียทั้งหมด ด้วยได้ความรู้จากหนังสือฝรั่ง ซึ่งมาจากกรุงสยามแต่ก่อนแต่งไว้อย่างคลาดเคลื่อนบ้าง สอบถามเอาจากคนที่ไม่มีความรู้บ้าง ฟังจากคำบอกเล่าซึ่งจริงบ้างไม่จริงบ้าง อีกทั้งบางเรื่องก็คาดเดาเอาจากลักษณะนิสัยส่วนตัว ตามภูมิธรรมแห่งสันดานชาติฝรั่ง ซึ่งถือตนเองว่าวิเศษกว่ามนุษย์ในภูมิภาคอื่นๆ แต่อย่างไรก็ดีเมื่อได้อ่านจดหมายเหตุเล่มนี้แล้ว  ก็จะได้ความรู้จริงบ้างหลายเรื่องหลายประการ ซึ่งเกิดขึ้นในสมัยนั้น อันเป็นข้อความที่เป็นประโยชน์ต่อการ

เมื่อได้ศึกษาเรื่องราวจากหนังสือน่าอ่านเล่มนี้ จะพบว่าประวัติศาสตร์สมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ลา ลูแบร์ ได้บอกเรื่องราวต่างๆ ดังนี้

1.    ลักษณะทางภูมิศาสตร์ ราชอาณาจักรสยาม เมืองหลวง ต้นกำเนิดของชนชาวสยาม ป่าไม้ เหมืองแร่ การประกอบกสิกรรม การทำนาและฤดูต่างๆ
2.    ขนมธรรมเนียมประเพณีของชาวสยาม เครื่องนุ่งห่มและรูปร่างหน้าตาของชาวสยาม การก่อสร้าง เครื่องเรือน สำรับกับข้าวรถและยานพาหนะ การละเล่น การแต่งงานและการอย่าร้างของชาวสยาม การศีกษาของฃาวสยาม วิชาดารแพทย์และวิชาเคมี
3.    การดนตรีและการกรีฑา  ฝีมือในการช่างของชาวสยาม อุปนิสัยของชาวสยาม
4.    จารีตของชาวสยามตามชั้นบุคคลในฐานะต่างๆ  ขุนนางแห่งราชอาณาจักรสยาม ตำแหน่งตุลาการ หน้าที่เจ้าเมืองและตุลาการในพระนครหลวง การทหารเรือและทหารบก ตำแหน่งพระคลังและการคลัง กองทหารรักษาพระองค์สมเด็จพระเจ้ากรุงสยาม
5.    ทูตานุทูตในประเทศสยาม ชาวต่างประเทศนานาชาติ ที่อพยพเข้ามาพึ่งพระบรมโพธิสมภารและตั้งรกรากอยู่ในประเทศสยาม
6.    การเลือกตั้งสมภารเจ้าวัดและการประชุมพระภิกษุกับนางชี เรื่องลัทธิศาสนาของภิกษุ
7.    เรื่องการปลงศพของชาวจีนและการปลงศพของชาวสยาม และยังมีเรื่องราวอีกมากมายที่น่าติดตามอ่านในหนังสือเล่มนี้

และหนังสือน่าอ่านเล่มนี้ยังได้พูดถึง ลักษณะทางภูมิศาสตร์ การเดินทางเรือได้ช่วยให้เรารู้จัก ตำบลชายฝั่งแห่งราชอาณาจักรสยามบ้าง หากแต่ว่าในส่วนที่ลึกเข้าไปในแผ่นดินนั้น แทบว่าจะยังไม่รู้เรื่องราวกันเลยก็ว่าได้ เพราะชนชาวสยามมิได้ทำแผนที่ของประเทศตนไว้ หรือว่าถ้าได้ทำขึ้น ก็คงปกปิดไว้เป็นความลับเป็นแน่ พรมแดนของประเทศสยามนั้นแผ่ขึ้นไปทางทิศเหนือ และโดยที่พื้นที่ทางฝั่งชลมารคอันเป็นก้นอ่าวสยามนั้น

ขอได้รับความขอบคุณจาก ทีมงานหนังสือน่าอ่าน